Het denken van Marx verschilt op een paar punten essentieel van het latere socialisme. Dit verschil biedt bij uitstek aanknopingspunten voor de discussie over het basisinkomen.

Waar de naam van Marx valt, moeten veel mensen meteen denken aan het communisme: het systeem van een overheid met ijzeren greep waarin het individu vermorzeld wordt. Er is in Nederland dan ook geen enkele partij van belang waarvan het kader zich graag met Marx associeert.

Behalve één: de SP. Binnen deze partij wordt Marx nog vaak geciteerd[1], en veel analyses van de partij baseren zich op klassiek-socialistische uitgangspunten zoals de klassenstrijd. Deze uitgangspunten worden ook gebruikt bij het recente verzet van de SP tegen het idee van een basisinkomen.

Basisinkomen

Nu de huidige sociale stelsels aan alle kanten onder druk staan is de discussie over het basisinkomen in Europa en Nederland weer helemaal terug. Aangejaagd door blogs als eerst Sargasso[2] en daarna de Correspondent[3] nemen inmiddels gevestigde politieke partijen het geluid over, meestal via de achterban.

De congressen van D66 en de PvdA hebben ondertussen opgeroepen tot het nemen van proeven met een basisinkomen. Bij GroenLinks zijn het lokale afdelingen die dit punt agenderen, uit onvrede met de huidige ingewikkelde en improductieve bijstandsregelingen. In Groningen[4] en Nijmegen[5] roepen de fracties op tot het doen van experimenten met een basisinkomen. Bij de achterban van GroenLinks leeft dan ook van oudsher veel sympathie voor dit idee.

Reactie van de SP

De SP reageert hier echter volkomen anders op[6]. In het kaderblad ‘de Spanning’ noemt het Tweede Kamerlid Paul Ulenbelt het basisinkomen een verwerpelijk voorstel[6a]. Zijn belangrijkste argumenten ontleent hij aan het marxisme: het basisinkomen ondermijnt volgens hem de arbeidersstrijd, en het zou de vakbeweging bedreigen.

Ulenbelt schetst vervolgens een schrikbeeld van een basisinkomen dat te laag zou zijn om van rond te komen. Hij bespreekt daarbij alleen het meest rechtse model van een basisinkomen: één waarbij alle aanvullende loondoorbetalingsverzekeringen worden afgeschaft.

Maar wat als het basisinkomen nu wél hoog genoeg is om van rond te komen? En wat als het basisinkomen wél aangevuld wordt met andere verzekeringen? Het zou consequent zijn als Ulenbelt dit idee zou omarmen. In plaats daarvan maakt hij in zijn artikel echter een ideologische ommezwaai van 180 graden. In dat geval, stelt het Tweede Kamerlid, komen mensen hun bed niet meer uit. Kortom: mensen zijn volgens Ulenbelt alleen maar te motiveren door geld. Ze moeten dus geprikkeld worden door de angst voor deprivatie.

Met socialisme heeft dit denkbeeld niets meer te maken. Feitelijk komt dit van een heel andere ideologie, een die juist binnen de SP het meest verfoeid wordt: de ideologie van de vrije markt. En niet alleen is dit een rare ideologische draai, het gaat ook tegen de bestaande wetenschappelijke kennis in.

Proeven met vormen van een basisinkomen[7] wijzen juist uit dat een gegarandeerd inkomen op het bestaansminimum zonder voorwaarden mensen eerder prikkelt dan demotiveert. Waarom dit zo is, zou voor iemand met enig psychologisch inzicht overigens niet zo moeilijk zijn om na te gaan. De mens is immers eerder gulzig dan lui. Maar zeer weinig mensen nemen genoegen met een leven in extreme soberheid.

De SP gaat echter verder, en daar toont ze zich wel weer klassiek-socialistisch. Impliciet noemt Ulenbelt de mensen naast lui ook nog eens incompetent. Hij interpreteert het basisinkomen als ‘mensen genadeloos aan de kant zetten’. Met andere woorden: als er geen overheid is om mensen verplichte trajecten op te leggen, dan wordt het nooit wat met ze. Dit is precies het uitgangspunt van ons huidige sociale stelsel.

Problemen met sociale zekerheid

Met dit sociale stelsel, daar zijn alleen nogal wat problemen mee. Het systeem dwingt mensen zonder werk tot het schrijven van nutteloze sollicitaties[8] voor banen die er niet zijn, dwingt ze in trajecten die hun effectiviteit nooit hebben kunnen bewijzen[9], en laat ze tegenwoordig zelfs onder dwang werk opknappen[10] onder het minimumloon, waardoor de werkloosheid weer verder[11] stijgt. Het steeds uitbreidende bureaucratische systeem deelt willekeurig[12] strafkortingen uit, bijvoorbeeld aan wie zich niet als een zogenaamde modelburger kleedt, terwijl eigen initiatief wordt afgestraft[13].

Een en ander begint al bijzonder veel kenmerken te vertonen van het schrikbeeld van het communisme. Uiteraard ziet de SP die problemen ook wel. Als oplossing komt Ulenbelt in zijn artikel echter met voorstellen die zo mogelijk nog ‘communistischer’ aandoen: laat de belastingdienst alle gegevens koppelen en zo de uitkeringen en toeslagen automatisch berekenen en uitbetalen. Daarnaast moet de overheid banen regelen en mensen tewerkstellen en moeten de uitkeringen omhoog. Conclusie: privacy en eigen initiatief zijn niet belangrijk. Verder heeft de SP geen antwoord op het probleem van de armoedeval.

Alternatieven

Hier dient GroenLinks zich als vrijzinnige partij mijns inziens te onderscheiden van de SP, door te kiezen voor meer fundamentele alternatieven. Daarbij kan de filosofie van Marx verrassend genoeg steun bieden.

Op deze site is al uitgebreid aangestipt[14] dat de filosofie van Marx meer inhoudt dan alleen een oproep tot klassenstrijd. Marx geeft een messcherpe analyse van de verhouding tussen arbeid en kapitaal, en weet de vinger precies op de zere plek te leggen[15] van het uitgangspunt van een eeuwig doorgroeiende economie die drijft op speculatie.

Maar er is meer. Marx verschilt ook wezenlijk van zijn socialistische volgelingen. Over de concrete inrichting van zijn ideale maatschappij zegt Marx niet zoveel, maar in tegenstelling tot de communisten en de sociaaldemocratie geloofde Marx heilig in eigen initiatief. Marx meende dat het volk zichzelf moet verheffen. Het idee van een overheid die individuen disciplineert en activeert komt dan wel voor in het communisme, Marx zou het een gruwel zijn geweest.

Dialectiek

Daarnaast was Marx een leerling van de filosoof Hegel, die het dialectische model van these-antithese-synthese in de filosofie introduceerde. Hegel paste dit model toe bij zijn analyse van de historische ontwikkeling van de geest, Marx paste dit vervolgens toe op zijn analyse van de economie. Misschien kunnen we die analyse met de kennis van nu nog verder extrapoleren.

Na het leven van Marx mondde de strijd tussen het klassieke kapitalisme (these) en socialisme (antithese) uit in de sociaal-democratie (synthese). De zogenaamde Verelendung werd geremd, maar crises bleven bestaan. De synthese bracht daarbij weer nieuwe problemen met zich mee: een betuttelend en bureaucratisch systeem dat mensen beknot en beperkt.

Een systeem dat bovendien een groot deel van de sociale zekerheid laat lopen via de werkgever, waardoor werknemers alsnog van die werkgevers afhankelijk blijven en mensen zonder vast contract minder sociale rechten hebben. Een systeem dat met name werkverschaffing betekent voor juristen, en waarin het vinden van werk vanuit een uitkering financieel wordt afgestraft middels het stopzetten van die uitkering. Een systeem dat er bovendien niet in slaagt om economische zelfstandigheid te bevechten voor mensen die geen kostwinner zijn.

Daarop ontstaat nu gelukkig een nieuwe antithese: de roep om een ander systeem, dat simpeler is, helder, transparant, mensen in hun waarde laat en maximale vrijheid geeft voor eigen initiatief. Een systeem dat deze verbeteringen combineert met gelijke basisrechten en financiële autonomie voor iedereen. Een sociaal systeem waar kortom een vorm van een basisinkomen onderdeel van is.

Volgens mij draait Marx zich om in zijn graf wanneer zelfverklaarde socialisten een dergelijk systeem afwijzen. Het wordt tijd dat GroenLinks het voortouw neemt en alternatieven formuleert voor huidige regelingen van de sociale zekerheid. Een gegarandeerd basisinkomen met zo weinig mogelijk voorwaarden kan hierbij het uitgangspunt zijn.

Door: Kees Alders, Bureau de Helling

http://bureaudehelling.nl/artikel/van-marx-naar-een-basisinkomen

Noten

• [1] https://www.sp.nl/column/ronald-van-raak/2013/denken-over-politiek-4-marx
• [2] http://sargasso.nl/politiek-kwartier-een-onvoorwaardelijk-basisinkomen/
• [3] https://decorrespondent.nl/1948/Waarom-het-tijd-is-voor-een-basisinkomen-voor-iedereen-bekijk-hier-mijn-TEDx-Talk/111866973944-a77d852e
• [4] http://www.hetstreekblad.nl/nieuws/52834/groenlinks-groningen-wil-experiment-met-basisinkomen/
• [5] https://nijmegen.groenlinks.nl/nieuws/basisinkomen-positief-goedkoop-en-makkelijker
• [6] http://issuu.com/webmastersp/docs/spanning-201408
• [6a] http://basisinkomen.nl/wp/denkt-de-sp-zo-sociale-zekerheid-en-het-basisinkomen/
• [7] https://decorrespondent.nl/10/Waarom-we-iedereen-gratis-geld-moeten-geven/574265780-4acc7645
• [8] http://sargasso.nl/politiek-kwartier-oneerlijk/
• [9] https://decorrespondent.nl/754/Het-failliet-van-de-Nederlandse-werklozenindustrie/43299639812-10d180be
• [10] http://sargasso.nl/politiek-kwartier-onder-dwang/
• [11] http://sargasso.nl/politiek-kwartier-zinloos-trekken-aan-werklozen/
• [12] http://sargasso.nl/geloof-in-straf/
• [13] http://sargasso.nl/politiek-kwartier-part-time-uit-de-bijstand/
• [14] http://bureaudehelling.nl/artikel/linkse-partijen-moeten-weer-marx-gaan-lezen
• [15] http://bureaudehelling.nl/artikel/angela-wigger-marx-is-essentieel-om-de-wereld-te-begrijpen

 Nijmegen, 3 februari. Lisa Westerveld, GroenLinks-raadslid, verwelkomde iedereen namens haar fractiegenoot April Ranshuijsen en het bestuur van GL. In een flinke ruimte, waar uiteindelijk veel mensen de weg naar gevonden hebben, was er een gemoedelijke ontspannen sfeer. Samen met de coördinator van het Basisteam Nijmegen was ik naar het stadhuis getogen en had op alle tafels onze blauwe OBi-folder neergelegd. Ook GL had informatie over de concrete situatie in Nijmegen op de tafels gelegd.

Uiteindelijk kwamen ca 80 geïnteresseerden, waaronder ook raadsleden van andere politieke partijen, luisteren en praten over een experiment rond bijstandsgerechtigden. Onder hen ook Alexander de Roo, prominent lid van de Vereniging Basisinkomen en o.a. voorzitter van de Waddenvereniging en Johannes Borger, coördinator van Basisteam Zoetermeer-Den Haag!
In een vooraankondiging in De Gelderlander, stond ook het woord ‘basisinkomen’ genoemd. Reden waarom de GroenLinksfractie in Nijmegen Frans Zwitser, lid van de Vereniging Basisinkomen en GL-lid, als inleider gevraagd heeft, om de aftrap van die avond te verzorgen.

Frans sprak o.a. over lazy people en crazy people die met elkaar het land bewoonden.
Een fantastisch beeldend verhaal over hoe de samenleving zich sinds de industriële revolutie ontwikkelt en waarom een basisinkomen een logische stap in die ontwikkelingen betekent.

Na een korte toelichting, door de gespreksleider, een journalist van De Gelderlander, op het verdere verloop van de avond, ging iedereen in groepen van ca 15 mensen bij elkaar zitten en werd er na ongeveer 3 kwartier plenair verslag gedaan van de afzonderlijke groepsgesprekken.

Opmerkelijk was dat alle 5 rapporteurs de gemeente de suggestie meegaven om een experiment rond de bijstand vooral niet met zoiets als ‘basisinkomen’ te komen! Want daar had het helemaal niets mee van doen.

Wat ook opviel was, dat er vooral geen korting op de bijstand moest komen voor het experiment. Eerder nog werd er gepleit voor een bedrag richting de € 1.400,-. En natuurlijk zouden dan de huursubsidie en de zorgtoeslag niet meer verstrekt hoeven worden. Ook vond men dat eventuele bijverdiensten onder het normale loon- en inkomstentarief zouden moeten vallen en niet zoals nu dat er een marginale druk van tegen de 100% op rust.

Resultaat was dat de initiatiefnemers veel suggesties aan de hand werden gedaan. Overigens zouden veel mensen een pilot met een volledige OBi toejuichen, maar zagen daar ook de praktische toepassingsproblemen voor een lokaal bestuur van in.
Gemeenten mogen namelijk niet aan inkomenspolitiek doen, terwijl een experiment rond de bijstand binnen de participatiewet valt en daarom het ministerie van Sociale Zaken daar toestemming om gevraagd moet gaan worden.
Om toch een experiment met deelname van meer inkomensgroepen mogelijk te maken, is een bestuurlijke ‘status aparte’ nodig. Overleg met op het ministerie van Binnenlandse Zaken met minister Plasterk is daarom noodzakelijk. Lisa Westerveld zal om die reden volgende week Ronald Plasterk hierover gaan spreken.

Na afloop werden er de nodige interviews afgenomen en werd er nog lang nagepraat.
Een zeer nuttige bijeenkomst, waarbij burgers gevraagd werd hun inbreng te hebben in wat wellicht tot iets moois zou kunnen uitgroeien.

Willem Gielingh, Nijmegen, 03 februari 2015

Het bericht Een impressie van een openbare avond over basisinkomen verscheen eerst op Vereniging Basisinkomen.

In de laatste paar jaren heb ik Guy Standing leren kennen als de meest spraakmakende en op de praktijk gerichte voorvechter voor het basisinkomen. In de loop van deze tijd heb ik zijn focus ook steeds meer richting politiek zien verschuiven.

Aan de hand van een drietal min of meer recente publicaties[i] en voordrachten van hem in verschillende landen zal ik zijn huidige mening overzichtelijk weergeven naar thema.

De volgende thema’s die Guy Standing tijdens zijn optredens de revue laat passeren zijn te onderscheiden:

1. De toenemende verpaupering van wat ik voor het gemak zal noemen de minima en van de samenleving als geheel
2. De mondiale oorzaken
3. Dreiging van extremisme
4. De politieke konsekwenties

De toenemende verpaupering die over de hele wereld valt te constateren komt tot uiting in een toename van het aantal mensen, dat het hoofd (net) niet boven water kunnen houden, de uitholling van de sociale zekerheid en het verlies aan solidariteit. Sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw is er sprake van een toenemende ongelijkheid met betrekking tot financiële zekerheid en bezit.

De oorzaken hiervan zijn mondiaal. Een grote transformatie van de wereldmarkt gaat gepaard met een verviervoudiging van het aantal werkzoekenden, een snelle stijging van de productie,  verplaatsing van de productie naar lagelonenlanden en een met al deze verschijnselen gepaard gaande daling van de lonen.

Degenen met veel kapitaal daarentegen zaten mede door de manier waarop het belastingsysteem is opgezet en door subsidies en het verkrijgen van voordelen in de lift. Bovendien slagen ze er steeds vaker in democratisch vastgestelde regels om malversaties te voorkomen te omzeilen. Dit heeft geleid tot een nieuwe klasse verdeling, namelijk in degenen, die veel hebben en degenen, die weinig hebben. Het verschil tussen de uitersten neemt toe. Nieuwkomers op de arbeidsmarkt – lees voor Nederland mensen bijvoorbeeld uit Polen, Roemenië, Hongarije, Bulgarije – zijn gewend aan lonen die een derde zijn van wat het gemiddelde loon in de OESO landen is/was. Het gevolg hiervan is dat het gemiddelde reële loon stagneert, resp. daalt, een toenemend aantal mensen geen vaste baan meer heeft en op de rand van schulden leven. Ook het inkomen uit een volledige baan is onvoldoende om basisbenodigdheden te kunnen betalen. Hiermee worden – in Nederland alleen al – meer dan een miljoen mensen met blijvende onzekerheid en blijvende onveiligheid opgezadeld. De ondersteuning door de overheid is onvoldoende. Harder werken, het verwerven van meer vaardigheden door scholing helpt niet meer. De noodzaak om concurrerender te worden drijft velen op de rotsen van nog diepere schulden en nog meer onzekerheid. Mede hierdoor is er een toename te zien aan zelfmoorden door stress en wanhoop. Deze mensen voelen hun recht ontnomen op economisch, sociaal en cultureel gebied. Zij voelen zich veroordeeld tot een soort van bedelaarschap, al of niet vermomd onder de noodzaak om van bijvoorbeeld de voedselbank gebruik te moeten maken om in hun levensonderhoud te kunnen voorzien. Of doordat ze mede afhankelijk zijn van voorwaardelijke gunsten van hoger hand of van privé weldaden. De zogenaamde banenplannen bevrijden hen niet hieruit. Integendeel. Het gaat namelijk niet om banen waar mensen behoefte aan hebben omdat zij hun capaciteiten daarin kwijt kunnen. Het gaat niet om banen waarmee je voldoende kunt verdienen om uit het verdomhoekje te komen. Neen, je moet accepteren wat er te krijgen is. Of het nu laag betaald wordt of niet. Of het nu een belediging voor je is doordat er geen gebruik wordt gemaakt van wat je kan. Of het je nu wegzet als mislukking in de ogen van mensen en ook later nog als het staat op je CV.

Overal zien we ook de toename van vandalisme, radicalisme en extremisme, aangevoerd door populistische gangmakers die een goede voedingsbodem vinden bij de mensen die zich uitgerangeerd voelen door bovengeschetste ontwikkelingen. Of deze gangmakers nu bendeleiders zijn met hun grote mond en machogedrag, of ronselaars voor de strijd in het midden oosten of eigen politici, het roept in ieder geval de vraag op hoe hier een positieve verandering in te bereiken?

“De politiek” – wij dus. Degenen op wie wij stemmen – moeten deze positieve verandering zelf bewerkstelligen door de mensen weer hoop voor de toekomst te geven. Hoe?

1. Door een einde te maken aan het veroordelen van mensen tot de bedelstaf
2. Door het voor iedereen mogelijk te maken heer en meester te zijn van de eigen tijd
3. En het voor iedereen mogelijk te maken een eigen toekomstperspectief te ontwerpen

Er is zo’n progressieve reactie nodig. De veranderingen komen niet vanzelf, maar moeten op gang worden gebracht door een herstructurering van het stelsel van inkomensverdeling en kapitaal en wel door het basisinkomen in te voeren als erkenning van burgerschap met alle rechten die daarbij horen. Zonder basisizekerheid  – zoals Milton Friedman al zei – geen rationeel gedrag, geen sociale verantwoordelijkheid

Het basisinkomen is wenselijk en onmisbaar voor het waarborgen van zekerheid voor onze burgers en het tegengaan van extremisme. Ook in de politiek.

Ad Planken  februari 2015

[i] Euroblog 5 mei 2014: How to combat Inequalities Produced By Globel Capitalism
Wwroclav interview 13 november 2014: The strategy for basic incomen
NRC interview 29 november 2014: Geef iedereen een basisinkomen

Het bericht Basisinkomen als erkenning van burgerschap verscheen eerst op Vereniging Basisinkomen.

Er gaat geen dag voorbij of we lezen wel ergens iets over kunstmatige intelligentie en robots die ons werk gaan inpalmen.

Experten uit de hele wereld zijn het roerend met elkaar eens: niets zal nog zo zijn als het ooit was. Aldus Dirk Helbling, complexiteitsonderzoeker op de TU Zürich. En voegt hij eraan toe:

In de meeste Europese landen zullen ongeveer 50% van de bestaande arbeidsplaatsen verdwijnen.

In de Zwitserse krant Aargauer Zeitung” geeft  Karin Frick, trendonderzoeker bij het Gottlieb Duttweiler Instituut, ons het volgende advies: “Je moet jezelf afvragen of dat je werk binnenkort door een robot uitgevoerd kan worden”

De wereld van het werk is drastisch veranderd

Toonaangevende internationale publicaties komen tot dezelfde conclusies: “Investeerders storten zich op kunstmatige intelligentie” meldt de “Financial Times”. In de “New York Times” merkt de Star columnist Thomas Friedman, de wereld niet alleen erg snel verandert, maar ze zullen ook “drastisch veranderen.” De “Economist” vond, de transformatie van de werkplaats door de komst van robots en kunstmatige intelligentie een cover story waard.

Die neuen Kellnerinnen in einem chinesischen Restaurant.

Betere computers, een “slim” internet en intelligente apps zullen de arbeidsmarkt grondig “omploegen”. Een vaste job of vast werk worden voorbijgestreefde termen en denken dat je je hele leven zal werken in eenzelfde bedrijf, wordt absurd. En ja, zelfs het concept “ondernemen” wordt in vraag gesteld.

Reuzebedrijven zijn een achterhaald concept uit de vorig eeuw.

In de toekomst zal men meer en meer zelf de keuze hebben om ondernemer te worden, zelf creatief aan de slag te gaan of zich te “verbinden via internet” om met anderen samen iets te ondernemen.

Apps voor adverteerders, consultants en onderzoekers

Niet alleen bij de omstreden taxidienst Uber en bij de woonbemiddelaar AirBnB is die mooie nieuwe arbeidswereld al een realiteit. En klik maar eens op de app van Medicast en binnen de twee uur is de dokter bij u thuis, schrijft de Economist. Hebt u rechtbijstand nodig of een raadgever? Axiom zoekt het ene voor u op en Eden MCCullam zal u een raadgever bezorgen. Er zijn ook al bedrijven die een “vrije” medewerker kunnen aanbieden die bvb voor u, uw onderzoek- en ontwikkelingswerk in uw bedrijf of ook de aanwervingen, kan coördineren, uitbouwen of ondersteunen.

Deze nieuwe vorm van bedrijvigheid wordt ook wel de “Sharing Economy” of deeleconomie genoemd. Soms ook de economy-on-demand, of “de economie op vraag”

En onze kijk op de arbeidsmarkt van vandaag, wordt nu al helemaal op z’n kop gezet. Ooit klommen we de ladder op met de hoop ooit zelf baas te worden, maar vandaag zitten we al op een soort wilde “russiche carrière achtbaan” , en vandaag zijn we misschien eens de baas, morgen kunnen we evengoed gewoon medewerker zijn waarbij we plots heel veel kunnen verdienen, dan weer minder en af en toe zelfs niets.

De rat-race in het kantoorlandschap is voorbij

Een carrière opbouwen in grote ondernemingen is dikwijls moeilijk en ontmoedigend en we hebben het meestal over de “rat-race”.

Als zelfstandige ondernemer worden we van die rat-race bevrijd, maar helaas valt ook de sociale bescherming meestal weg. Wie is verantwoordelijk voor onze pensioenen? Wat met werklozenuitkeringen, met ziekte of ongevallen verzekeringen? Ook om die redenen ontmoeten Uber &Co wereldwijd zoveel tegenstand, afwijzing of zelfs verbod.

Callcenter kantoorlandschap

Nochtans zouden we eerder blij moeten zijn wanneer robots en/of kunstmatige intelligentie onze zware, vervelende en onaangename routiene taken overnemen; niemand zal trouwens met weemoed terugdenken aan het bandwerk dat hij of zij ooit moest uitvoeren.

Maar als die nieuwe vrijheid moet afgedwongen worden in een onzekere toekomst, en we bang zijn meegetrokken te worden in een neerwaatste spiraal richting armoede, dan verliest de droom van de zelfstandige ondernemer vlug haar glans.

Tot slot wordt werken weer menselijke dankzij machines

Of het nu om de deeleconomie of de op-vraag-economie gaat, de zich aangekondigde nieuwe economische orde zal enkel kunnen werken met een Onvoorwaardelijk Basisinkomen. Wat wil zeggen dat elk mens, man of vrouw, kind of gepensionneerde, automatisch een geldsom krijgt waardoor het mogelijk is in menswaardige omstandigheden te kunnen leven.

Op die manier bekeken is het OBi niet langer een wereldvreemde droom van een paar romantici, maar de voorwaarde voor een nieuwe manier van werken op een arbeidsmarkt waarin mensen, dankzij de robots en de kunstmatige intelligentie, op een meer humane wijze aan de slag kunnen en zich toch ook sociaal verzekerd voelen.

Auteur: Philip Löpfe

vrije vertaling van Lambrecht Christina, 26 januari 2015

Bron: http://www.watson.ch/!900046946

Video opnamen van een mediapresentatie, van Theo Korthals Altes, tijdens de VVD Topkader training in 1994, gewijd aan het welvaartsbeleid en ons ons sociaal bestel. Zijn pleidooi ging over het invoeren van een (gedeeltelijk) basisinkomen, gecombineerd met verdere wijzigingen in de sociale zekerheid. Over de opheffing van het verbod op werk en over de bestaansvoorwaarden en de mogelijkheden om Nederlanders zoveel mogelijk zelfredzaam te maken.

Twintig jaar later gelden de argumenten voor een basisinkomen en overige maatregelendes te sterker.

Meer dan ooit kan een actieve stimulering van de economie worden gekoppeld aan vooruitstrevend sociaal beleid.

Een basisinkomen voor elke Nederlander geldt niet enkel als sociaal maar ook economisch als common sence.

Theo E. Korthals Altes
december 2014

Lees verder Topkader VVD dacht in 1994 na over basisinkomen →

My father tought me to work, but not to love it.

I never did like to “work” and I don’t deny it.

I’d rather read, tell stories, crack jokes, laugh, talk, anything but work

Abraham Lincoln

Google zoekmachine: ongeveer 118.000 resultaten (0,32 secondes)

In de geschreven pers:

• Een snelle activering van werkzoekenden is een veel krachtiger middel dan het schrappen van uitkeringen.
• Snel activeren maakt de discussie over de uitkering onnodig, en is een betere manier om het aantal langdurig werklozen terug te dringen.
• De activeringsgrens (leeftijd)
• Tienduizenden werklozen die niet kunnen werken omwille van psychosociale problemen….. Om hen te activeren, is een langduriger traject nodig dat veel meer geld kost.
• Als werkloze heb je een aantal verplichtingen. Zo moet je onder andere actief op zoek gaan naar een nieuwe job.

Enzovoort.

Activeren staat, volgens mij, tegenover desactiveren.

Zoiets als lichtje aan en lichtje uit. Dat hangt samen met energie.

Wetenschappelijk gezien betekent energie de mogelijkheid om werk te verrichten dat boven de natuurlijke capaciteiten van de mens uitgaat. In het dagelijks taalgebruik wordt vaak het woord kracht gebruikt als energie bedoeld wordt. Maar kracht is eigenlijk de snelheid waarmee arbeid wordt verricht of energie wordt verbruikt.

Maar ik lees ook volgende betekenis van energie: Het vermogen om arbeid te leveren.

Of het om menselijke arbeid gaat weet ik niet, maar mag het wel vermoeden, of?

En dan denk ik aan het woord robot. Ook dat komt ergens vandaan:

Het is een neologisme dat geïntroduceerd is door de Tsjechische schrijver Karel Čapek (1890-1938) in zijn utopische toneelstuk R.U.R. (Rossum’s Universal Robots) uit 1920. Hij leidde het woord af van het zn.robota ‘zware arbeid’, vroeger ‘verplichte arbeid in herendienst’.

Tegenwoordig heeft robot een veel algemenere betekenis en kan elk geavanceerd apparaat dat mechanische arbeid verricht zo genoemd worden.

Robots kunnen geactiveerd worden en gedesactiveerd. Volgens de behoeften van het moment, of ook om ze nog beter te laten presteren.

Een beetje logisch denkwerk fluistert me dan via mijn eigen duiveltje in het oor, dat onze overheden ons, hun burgers, meer en meer beschouwen als hun persoonlijke robots: in-en uitschakelbaar volgens de behoeften van de door hen vooropgestelde doelen binnen de “markten”.

Robots die continu moeten draaien om het bbp aan te zwengelen in een voorturende opzwepende cadans van werken, produceren, consumeren.

Maar nog eens terug naar energie, want alles hangt samen (volgens mijn bescheiden mening).

We worden banggemaakt door diezelfde overheden dat er “energie tekorten” zullen zijn:

De beschikbaarheid van elektriciteit in onze contreien wordt vandaag  ernstig in vraag gesteld. Want: kernreactoren met scheurtjes, incidenten waardoor centrales stilgelegd worden en al midden in de zomer van 2014 leek het een duistere winter te gaan worden – letterlijk. Ons elektriciteitssysteem lijkt na een kleine eeuw ‘plots’ onvoldoende robuust (ook een afgeleide van robot) om ons door de piekvraagmomenten die zich voordoen op koude (veel energievraag), donkere (geen zonne-energie), windstille (geen windenergie) dagen  hier en dus ook in de buurlanden (niet veel elektriciteit om te importeren) te voorzien van licht en/of warmte.

Hoe is het zo ver kunnen komen?.

Elektriciteit is, net als alle andere energie, te beschouwen als een product en dus moet er ook aan commerciële aspecten gedacht worden.  Alleen wordt het nu nog sterker benadrukt door de invoering van de Europese ‘vrije’ markt en ook de markten buiten Europa staan te dringen, dus, eerst bedienen we de markten, want die zorgen voor het bbp (misschien denk ik wel kort door de bocht-waarvoor mijn verontschuldigingen) en wordt er op de burger dreigend ingehamerd met de boodschap: “energietekort straks lieve mensen, koop maar alvast weer een paar kaarsen!”

De boodschap werken en activering van werklozen is intussen ook een boodschap van die vrije markt. En opnieuw, de energietekorten-lees de talrijke werklozen- worden gesommeerd om actief aan de slag te gaan op de arbeidsmarkt, want (maar dat zegt men er niet bij) anders valt het bbp in een zwart gat en gaat de wereld ten onder-lees de economie staat stil want werken-produceren-consumeren daar moeten jullie voor zorgen.

Jullie? Dat zijn de burgers, jij en ik, you dummy.

Intussen bestaat er al zoiets als hernieuwbare energie. Windmolens zijn intussen zelfs al wat verouderde concepten. Ingenieurs bedenken alsmaar betere technieken. Helaas het verstand van onze overheid staat nog steeds op centrales die draaien op kernenergie.

En, nog erger, hun verstand blijft ook hangen bij het klassieke arbeidsethos: meer mensen aan de slag, langer aan de slag want anders……zwaait er wat: dat merken we intussen: werkloosheidsuitkeringen worden massaal ingetrokken. Iedereen naar de openbare bijstand (OCMW’s), maar eerst activeren! (lees  slaven drijven met de zweep)

Dat het ook anders kan, ook dat hebben top-ingenieurs al bewezen. Ze maken robots of machines die met meer energie dan wij kunnen werken en produceren. Ze worden nooit ziek en gaan niet staken.

Toch is er een verschil: ze werken en produceren in onze plaats, maar consumeren?

Dat is nog steeds iets voor ons, de mens. Wij zullen altijd potentiële consumenten zijn. Zelfs in een duurzame consumptie-economie en die richting moeten we natuurlijk op.

Maar wat als we geen inkomen hebben? Want de robots doen ons werk….

Wat zei Thomas Paine alweer tijdens de Franse revolutie?

“Geen inkomsten, geen burger,” riep in 1792 de filosoof Thomas Paine  vanop de tribune van de Nationale Vergadering. De Franse Revolutie was uitgebroken, maar Thomas Paine waarschuwde zijn mederevolutionairen: de democratie kan alleen goed werken als de burgers waaruit zij is samengesteld economisch vrij zijn en beschikbaar om haar tot bloei te brengen.”

En om te eindigen: tegenstanders beweren dat het Onvoorwaardelijk Basisinkomen ons allemaal lui gaat maken. Ze bedoelen vooral “werkonwillig”

De woorden van Abraham Lincoln aan het begin van mijn tekst zeggen alles, of niet?

Lambrecht Christina

20 Januari 2015

Bronnen:

• http://www.ethiekenmaatschappij.ugent.be/wp-content/uploads/2012/07/EM_111-2008-Van-Lancker.pdf
• http://basisinkomen.nl/wp/het-basisinkomen-gisteren-een-utopie-revolutionair-vandaag-morgen-normaal/

[1] Is er verschil in gebruik tussen werkeloos en werkloos?

Antwoord:Ja. Werkloos wordt vrijwel uitsluitend gebruikt in de betekenis ‘zonder werk’. Werkeloos wordt ook wel in deze betekenis gebruikt, maar vooral in de betekenis ‘zonder iets te doen’. In deze laatste betekenis is werkloos niet gebruikelijk. In geschreven taal wordt dit onderscheid nauwkeuriger in acht genomen dan in gesproken taal.

http://taaladvies.net/taal/advies/vraag/907/werkeloos_werkloos/

Op het PvdA congres van afgelopen weekend 17/18 januari 2015 zijn een aantal moties in stemming gebracht die belangrijk zijn om de bekendheid van het Onvoorwaardelijke Basisinkomen te vergroten.

• Motie 31 (afgewezen): Onvoorwaardelijk Basisinkomen
• Motie 37 (aangenomen): te experimenteren met een voorwaardelijk Basisinkomen
• Motie 50 (aangenomen): Gemeentes mogen experimenteren op het gebied van Werk en Inkomen, met name over de bijverdiencapaciteit naast een uitkering.

Over Motie 37: Doordat bij een eerste stemming geen duidelijke meerderheid te zien was, moest er handmatig geteld worden. De afgevaardigen met hun stemkastjes, de andere leden werden handmatig geteld. 58% was voor. Leuk, dat gaf extra aandacht en een spannend verzetje in de zaal. Voor motie 37 waren er 3 sprekers, door de vele gemeenten die al voorwaren, was er meer spreektijd.

Over Motie 50:  Deze motie op het PvdA congres is voor een groot deel overgenomen van de verworpen motie van 27 nov Gl+D66 En zie hier, zelfs met een positief PRE-advies; dus op het Congres is er niet eens over gestemd. Boeiend zijn de argumenten in het pre-advies over ‘armoedeval’ , e.a. is ook van toepassing op experimenten met een Basisinkomen.

Over Motie 31 : deze motie Onvoorwaardelijk Basisinkomen behaalde een 40%, is afgewezen.
Ik ga nog uitzoeken/contact legen, wie die voor-stemmende gemeentes zijn.

Mogelijk is er een ‘PvdA-Netwerk Basisinkomen’ in oprichting.
Er bestaan veel PvdA-Netwerken, bijv. Huurders, duurzaamheid, enz.

Hans Lindeijer, Eindhoven,

Motie 50: Laat gemeentes experimenteren met de bijverdiencapaciteit naast de uitkering

Eindhoven (contactpersoon: Welling, Gerben, G.P.)
Borger-Odoorn, Oss/Maasdonk/Lith, Utrecht, Ridderkerk, Schiedam, Dordrecht, Appingedam, Amsterdam West, Ouderen Netwerk PvdA
Ingediend op: 10-01-2015

Het PvdA congres op 17-18 januari 2015 bijeen te Utrecht
– Overwegende dat diverse gemeenten aangeven experimenten te willen doen met de bijverdiencapaciteit naast een uitkering;
– Overwegende dat daartoe de beleidsvrijheid van gemeenten binnen de kaders van de WWB (Wet Werk en Bijstand) dient te worden verruimd;
– Minister Plasterk komt met een ‘experimentenwet’ als deel van zijn ‘Agenda Lokale Democratie’. Dat blijkt uit zijn brief van 5-1-2015

Verzoekt de Tweede Kamerfractie van PvdA om:
Gemeentes de ruimte te bieden te mogen experimenteren zodat ze maatwerk kunnen leveren op het gebied van Werk en Inkomen, met name over de bijverdiencapaciteit naast een uitkering;
en gaat over tot de orde van de dag.

Toelichting:
Geef gemeenten meer ruimte, niet alleen over Zorg, maar ook dat ze maatwerk kunnen leveren op gebied van Werk en Inkomen.
Zie ook de discussie in Buitenhof-TV 4 jan. 2015 over:
Hoe krijg je mensen het beste uit de bijstand-
Een debat tussen Maarten Struijvenberg, wethouder in Rotterdam namens Leefbaar Rotterdam en Mattias Gijsbertsen, wethouder in Groningen voor GroenLinks.
http://programma.vpro.nl/buitenhof/afleveringen/buitenhof-4-januari–Syriza–Groningen-versus-Rotterdam–Crisis-in-de-democratie.html  (begin bij 13:55)

Preadvies: overnemen
Toelichting: De PvdA wil mensen die aangewezen zijn op een bijstandsuitkering ondersteunen bij het (weer) aan de slag gaan. Werken is immers veel meer dan één keer per maand een loonstrookje en het daarbij horende salaris ontvangen. Het betekent ook structuur in je leven, sociale contacten opdoen, jezelf ontwikkelen, meedoen, er toe doen. Dat doen we door mensen meer kansen te geven op de arbeidsmarkt, door ze te stimuleren, te prikkelen soms, maar niet door ze te plagen en pesten. We zetten in op het wegnemen van belemmeringen die er nu op weg naar de arbeidsmarkt nog vaak zijn. We pakken de ‘armoedeval’ aan door werken echt te laten lonen en vereenvoudigen de wirwar aan regels bij bijvoorbeeld het aanvaarden van tijdelijk werk of werken over de grens.

Hoewel de Wet Werk en Bijstand momenteel al een zogenaamde ‘inkomensvrijlatingsregeling’ kent, die gemeentes de mogelijkheid biedt om gedurende maximaal een half jaar inkomsten uit arbeid tot een bedrag van €195 per maand buiten beschouwing te laten bij de vaststelling van de uitkering, wil de Tweede Kamerfractie graag de mogelijkheden verkennen om door middel van experimenten te bezien of meer maatwerk (ook met betrekking tot ‘bijverdienen’) bijdraagt aan onze doelstelling mensen (weer) aan de slag te helpen.

37. Voorwaardelijk basisinkomen
Amsterdam Centrum
Lahaise, Joop, J.P.
Dordrecht, Borger-Odoorn, Amsterdam Nieuw-West, Amsterdam Noord, Amsterdam Zuid, Amsterdam West, Amsterdam Zuidoost, Amsterdam Oost, Krimpen aan den Ijssel, Alphen aan den Rijn

Te onderzoeken of een basisinkomen een realistisch en economisch haalbaar alternatief kan zijn voor het huidige sociale stelsel, met als uitgangspunten:
– het basisinkomen is niet onvoorwaardelijk (leeftijd, startkwalificatie, maatschappelijke dienstplicht),
– het basisinkomen is individueel en vervangt alle huidige uitkeringen wegens werkloosheid, studie of ouderdom, met uitzondering van verzekering tegen ziekte en invaliditeit,
– het basisinkomen kan van overheidswege worden aangevuld voor wie vanwege een beperking geen enkele verdienmogelijkheid heeft,
– betaald werk bovenop het basisinkomen is altijd lonend t.o.v. alleen het basisinkomen, ongeacht het niveau of het aantal gewerkte uren,

Toelichting: Overwegende dat minister Lodewijk Asscher in zijn SZW-lezing eind september waarschuwt voor blijvend verlies van werkgelegenheid en de gevolgen daarvan vanwege robotisering en voortschrijdende automatisering, dat er sowieso al een substantiële groep mensen is voor wie om wat voor reden dan ook nauwelijks of geen reëel uitzicht is op betaald werk, dat dit gegeven van een schijnbaar onuitroeibare en zelfs uitdijende ‘arbeidsreserve’ ons noopt tot herijking van onze arbeidsethos,
aangezien dit gaat om onvrijwillige werkloosheid, dat verder oplopende werkloosheid en een toename van het aantal mensen die blijvend niet aan het arbeidsproces kunnen deelnemen de arbeidsverhoudingen dramatisch zullen verstoren,
met als gevolg een almaar groeiende inkomensongelijkheid tussen zij die nog wel goed betaald werk hebben – of eigen vermogen – en zij die geen of onderbetaald werk hebben, dat in dit scenario ook de sociale zekerheid onbetaalbaar wordt,
dat de sociale zekerheid, inclusief haar uitvoeringsinstanties en almaar uitdijende controlemechanismen,
nu al een fors deel van de rijksbegroting beslaat, terwijl degenen die ermee geholpen moeten zijn haar juist als beklemmend en demotiverend ervaren.

PREAVDIES: AFWIJZEN
De indiener van deze motie wil het huidige sociale zekerheidsstelsel vervangen door het basisinkomen. Onze sociale zekerheid is al ruim voldoende hervormd door dit kabinet om het robuust te maken voor de toekomst. Dankzij de PvdA blijft de verzorgingsstaat van hoog niveau, nu en in de toekomst. Het is nu onze taak om, na de hervormingen, mensen zekerheid en duidelijkheid te bieden. Onderzoek naar een dergelijk ingrijpende herziening van de sociale zekerheid werkt daarbij averechts. Het wekt de suggestie dat een nieuwe grootschalige hervorming van de sociale zekerheid aanstaande is en dat ambiëren we niet.

Motie 31. Onvoorwaardelijk basisinkomen

Utrecht, Groenenberg, Maurits, M. Dordrecht

Het congres van de Partij van de Arbeid bijeen te Utrecht 17 en 18 januari 2015.

Overwegende het volgende:
– Iedereen het recht heeft op een fatsoenlijk bestaan en dus op een basisinkomen, onvoorwaardelijk.
-de werkeloosheid alleen maar groeit en niet te zien is in de cijfers doordat men zich niet werkeloos noemt maar zzp’er.
– Nederland zich creatief, sterk en goed moet voorbereiden op de toekomst van globalisering en robotisering.

Aldus verzoekt deze motie het bestuur om een onderzoek te doen naar hervorming van ons sociale zekerheidsstel-ling door invoering van een basisinkomen voor iedereen.

Verzoekt de tweede kamerfractie de mogelijkheden te onderzoeken te komen tot initiatief wetgeving op basis van dit onderzoek.

Toelichting: Een basisinkomen hier bedoeld is niet een vervanging of hetzelfde als een minimumloon. Ook niet een vervanging van speciale voorzieningen en financiële aanvullingen voor gehandicapten en andere mensen die niet zo maar extra kunnen bijverdienen en altijd meer geld en hulp nodig zullen hebben voor een normaal minimumniveau van leven. Voor deze mensen blijven de bestaande uitkeringen noodzakelijk maar dan als aanvulling tot minimaal het huidige niveau of meer indien de besparing gen enorm blijken te zijn. Het basisinkomen is niet een linkse of rechtse gedachte en is voor iedereen: rijk of arm.
Net als ieder een nu al een pensioen krijgt na zijn 65 of 67 jaar. Het basisinkomen is dus niet nieuw en bestaat al voor ouderen. Gewoon als basis bestaansrecht krijgt iedereen een bedrag, de hoogte nog vast te leggen en behoort bij het onderzoek, om een basishuis-vesting te kunnen betalen en genoeg geld om te kunnen eten. Meer niet, alleen om te overleven en om de vrijheid te hebben een langere tijd zonder inkomen te zitten als dat nodig is, er even geen werk is, zonder verder in de schulden te komen of je huis uit te moeten. Een financieel basisrecht van bestaan zonder voorwaarden en onafhankelijk van ieders inkomen. De gedachte dat gratis onvoorwaardelijk geld veel rust in de maatschappij brengt, zelfs enorme besparingen zal opleveren door het niet meer uit- geven van sociale voorzieningen en de enorme administratieve vereenvoudiging. De criminaliteit zal dalen en vele criminelen een uitweg biedt.
Het welzijn bevorderd van mensen. Een betere verdeling van werk veroorzaakt en hard nodig is in de nieuwe tijden die gaan komen. Nederland weer meer op de toekomst van globalisering voorbereidt kan zijn, creatievelingen bezig kunnen zijn met hun nieuwe producten zonder de druk van de huur en het geld om te eten. Kennis genomen van: In de maatschappij al gezegd en geschreven is over dit onderwerp. Het door een ander belastingstelsel alleen maar besparingen oplevert. De nieuwe inzichten in het Basisinkomen zoals gebundeld en verwoord in het boek Gratis Geld voor iedereen van Rutger Bregman. Het een betere verdeling van arbeid garandeert als antwoord op de robotisering van de maatschappij met al zijn kan- sen die die robotisering juist aan creatievelingen ook biedt. Uit onderzoek gebleken is dat de criminaliteit daalt. Veel werkelozen zo weer aan de slag kunnen. Een groot zwart geld circuit van werkelozen kan doen laten verdwijnen. Meer aandacht kan komen aan een betere verdeling van belasting op werk en op producten en diensten die de maatschappij of het milieu belasten.
Extra ter overweging: Nederland zou zich internationaal op de kaart zetten met een nieuw Deltaplan welke alleen al een export- product zal zijn van een enorm kaliber. Juist omdat het niet eenvoudig is om naar een geheel nieuw sociaal stelsel over te stappen. Nederland alle mogelijkheden en ervaring heeft, met zijn huidige sociale voorzieningen stelsel, die ervoor nodig zijn om over te schakelen, Nederland kan vrijwel alles van ons huidig sociaal stelsel en belastingstelsel kopiëren en implementeren in het nieuwe systeem.

PREADVIES van het partij bestuur: AFWIJZEN
De indiener van deze motie wil het huidige sociale zekerheidsstelsel vervangen door het basisinkomen. Onze sociale zekerheid is al ruim voldoende hervormd door dit kabinet om het robuust te maken voor de toekomst. Dankzij de PvdA blijft de verzorgingsstaat van hoog niveau, nu en in de toekomst. Het is nu onze taak om, na de hervormingen, mensen zekerheid en duidelijkheid te bieden. Onderzoek naar een dergelijk ingrijpende herziening van de sociale zekerheid werkt daarbij averechts. Het wekt de suggestie dat een nieuwe grootschalige hervorming van de sociale zekerheid aanstaande is en dat ambiëren we niet.

Het bericht Twee van de drie moties over basisinkomen aangenomen op congres PvdA verscheen eerst op Vereniging Basisinkomen.